Εύφημος Μνεία: Κέντρο Ημερήσιας Φροντίδας για Άτομα με Αυτισμό

AREA Architecture Research Athens
Γεώργιος Μητρούλιας, Στυλιανή Δαούτη, Μιχαήλ Ιωάννης Ραπτόπουλος, Ιάσων Αναστασίου, Στάθης Ζιμπουνούμης

 

Πορώδης Εσωστρέφεια
Ο σχεδιασμός του “Κέντρου Ημέρας για Άτομα στο Σοβαρότερο Άκρο του Φάσματος του Αυτισμού” καλείται να συμβιβάσει δύο αντιθετικούς στόχους: αφενός τη δημιουργία ενός ελεγχόμενου περιβάλλοντος προστατευμένου από εξωτερικές οχλήσεις και αφετέρου ενός κτηρίου ανοιχτού και προσβάσιμου. Η πρόταση υπερβαίνει αυτή την αρχική αντίφαση, διερευνώντας μια συνθήκη “πορώδους εσωστρέφειας”. Εξωτερικά, το νέο κτήριο εμφανίζεται συμπαγές χάρη στην ενιαία υλικότητα, την απουσία ανοιγμάτων και τη σαφώς οριοθετημένη περίμετρο του. Όμως την ίδια στιγμή διακρίνεται από πολυμορφία χάρη στην διάσπαση της οροφής ενώ η συμπαγής αρχική εντύπωση ανατρέπεται από το φυσικό στοιχείο που ξεπροβάλει εντός της.

Στόχος αυτής της αμφισημίας είναι η αποδόμηση του ιδρυματικού χαρακτήρα που ιστορικά συνδέθηκε με τη νευροδιαφορετικότητα, ώστε το κτήριο να διαβαστεί περισσότερο ως ένα σύνολο επιμέρους στοιχείων – ως μια κοινότητα. Μια ζωντανή κοινότητα που, ενώ συνδέεται από το φάσμα του αυτισμού, συγκροτείται από ξεχωριστά άτομα με διαφορετικές ανάγκες και ικανότητες. Κυρίως, μια κοινότητα που περιλαμβάνει όχι μόνο τους εξυπηρετούμενους αλλά και τις οικογένειες και τους φροντιστές τους. Για το λόγο αυτό, προτείνεται μια δομή ταυτόχρονα προστατευμένη και φιλόξενη, όπου η εσωστρέφεια συνυπάρχει με τη διαπερατότητα: μία μικρή πόλη μέσα στην πόλη.

Εσωστρέφεια: αναφορά στον παραδοσιακό λευκωσιάτικο κήπο
Η εσωστρέφεια του κτηρίου επιτυγχάνεται μέσω της ισόγειας ανάπτυξης των κύριων χώρων και της οργάνωσής τους γύρω από τρεις προστατευμένους χώρους πρασίνου. Πρόκειται για τρεις κήπους με διαφορετικό πρόγραμμα και βαθμό αισθητηριακής έντασης, οι οποίοι συμβάλλουν στη σταδιακή μετάβαση από τον αστικό χώρο στο εσωτερικό του Κέντρου Ημέρας. Έμπνευση αποτελεί η παραδοσιακή λευκωσιάτικη κατοικία, όπου ο περίκλειστος κήπος συνιστά βασικό στοιχείο οργάνωσης και ταυτότητας. Η οργάνωση του νέου Κέντρου Ημέρας γύρω από μια σειρά φυσικών περιβαλλόντων, με διαφορετικές κλίμακες και επίπεδα ιδιωτικότητας, επιτρέπει την ενσωμάτωση της φύσης σε όλο το κτήριο. Η επιλογή αυτή ενισχύει την ποιότητα του χώρου, καθώς η μάθηση και η καθημερινή δραστηριότητα σε περιβάλλον με φυσικά στοιχεία έχουν αποδεδειγμένα θετικό αντίκτυπο σε σχέση με αμιγώς εσωτερικούς χώρους.

Το Πορώδες: η σημασία των μεταβάσεων
Ο συνδυασμός εσωστρέφειας και πορώδους καθιστά το Κέντρο Ημέρας ελεγχόμενα διαπερατό και προσβάσιμο: όχι ως οχυρωμένη δομή αλλά ως ενεργό κοινωνικό πόρο. Το “πορώδες” αναφέρεται στον τρόπο με τον οποίο το κενό συνυφαίνεται με την κτιριακή μάζα , δημιουργώντας ένα συνεχές σύστημα μεταβάσεων. Κεντρικό ρόλο έχει η έννοια του “κατωφλιού”, δηλαδή του ενδιάμεσου χώρου που σηματοδοτεί και επιβραδύνει τη μετάβαση μεταξύ διαφορετικών συνθηκών. Τέτοια κατώφλια μπορούν να αναφέρονται από την κλίμακα της πόλης μέχρι την κλίμακα του δωματίου ή της επίπλωσης.