Αρχιτεκτονική Μελέτη: Apostolopoulos Tasoulis
Ομάδα μελέτης: Αποστολόπουλος Γιώργος, Τασούλης Αντώνης, Ρούσου Ελεάννα, Τσαρούσας Άγγελος
Landscape design: Αχνιώτης Αλέξανδρος - Achniotis and Associates Design Services LLC
Η πρόταση αφορά ένα νέο masterplan για την κύρια είσοδο του Πάρκου Αλυκών Λάρνακας, με στόχο την ανάδειξη ενός βιότοπου υψηλής οικολογικής αξίας και την ενίσχυση της περιβαλλοντικής ευαισθητοποίησης. Μέσα από σημειακές, ήπιες και αναστρέψιμες παρεμβάσεις, ο χώρος αναδιαρθρώνεται ώστε να λειτουργεί συμπληρωματικά προς το προστατευόμενο περιβάλλον. Οργανώνεται ως ένα πολυλειτουργικό υπαίθριο πάρκο που συνδυάζει περιβαλλοντική εκπαίδευση, χαμηλής όχλησης αναψυχή και δίκτυο διαδρομών με πλήρη προσβασιμότητα για πεζούς και ΑμεΑ.
Η τοπιακή μελέτη δομείται σε ζώνες διαφορετικής έντασης επέμβασης, με αποκλειστική χρήση ιθαγενών φυτικών ειδών, ενίσχυση του μικροκλίματος και πρόβλεψη οικολογικής αποκατάστασης. Οι κινήσεις και οι επιφάνειες επιλέγονται με λογική ελαχιστοποίησης εκσκαφών και σκληρών υλικών: υδατοδιαπερατή άσφαλτος στον άξονα άφιξης και συμπιεσμένο χώμα στα μονοπάτια και στα σημεία στάσης. Η είσοδος του χώρου πρασίνου στο αστικό μέτωπο συγκροτείται ως μία δημόσια «πλατεία» με κυβόλιθο τοπικής πέτρας, ενώ ο χώρος στάθμευσης οργανώνεται γραμμικά.
Κεντρικός πυρήνας της πρότασης αποτελεί το νέο Κέντρο Περιβαλλοντικής Ενημέρωσης, ένα pavilion ανοιχτό στο τοπίο. Ο όγκος του διασπάται σε επιμέρους λειτουργικά clusters, τα οποία διατάσσονται οργανικά στην περιοχή μελέτης, ακολουθώντας τις φυσικές χαράξεις των υφιστάμενων μονοπατιών, καθώς και τη θέση των μεγάλων δέντρων που διατηρούνται. Το κτίριο δομείται μέσω ενός στατικού συστήματος κατακόρυφων τοιχίων από συμπιεσμένο χώμα, με μικρή περιεκτικότητα σκυροδέματος ως σταθεροποιητή.
Το σύστημα αυτό κατευθύνει τη ροή των επισκεπτών και ορίζει τον τρόπο με τον οποίο οι εσωτερικοί χώροι ανοίγονται προς το τοπίο. Οι επάλληλες στρώσεις του υλικού λειτουργούν ως “φορέας αφήγησης” ενός vernacular δομικού συστήματος, συνδεδεμένου με τη βιωσιμότητα, τις θερμικές ιδιότητες της γης και τον σεβασμό στο φυσικό περιβάλλον, ενώ η χρωματική του απόδοση ακολουθεί τις αποχρώσεις του αμμώδους εδάφους των Αλυκών.
Πάνω από τα τοιχία αναπτύσσεται μία ενιαία πλάκα που ενοποιεί τη σύνθεση, δημιουργώντας στεγασμένους υπαίθριους και ημιυπαίθριους χώρους και επιτρέποντας την επέκταση των λειτουργιών του Κέντρου Περιβαλλοντικής Ενημέρωσης προς το πάρκο. Ο φλοιός συμπληρώνεται από εκτεταμένα υαλοστάσια με ανοιγόμενα τμήματα που καταργούν τα όρια μέσα / έξω, ενισχύοντας τη βιωματική διάσταση της επίσκεψης. Κλειστοί, υποστηρικτικοί χώροι (Η/Μ, χώροι υγιεινής, projection booth) αντιμετωπίζονται ως συμπαγείς όγκοι, υπενδεδυμένοι με τοπική ξυλεία.
Η λειτουργική οργάνωση του κτιρίου διαρθρώνεται γύρω από τον κεντρικό δημόσιο πυρήνα της εισόδου, ο οποίος φιλοξενεί τους χώρους εξυπηρέτησης των επισκεπτών, το κατάστημα και την καφετέρια. Η διάταξη των κατακόρυφων τοιχίων διαμορφώνει διακριτές λειτουργικές υποενότητες, σε άμεση αντιστοιχία με τις χαράξεις και τα χαρακτηριστικά του φυσικού τοπίου.
Βόρεια του κεντρικού cluster χωροθετείται ένα δεύτερο, στο οποίο αναπτύσσονται η βιβλιοθήκη, ο χώρος εργαστηρίου και τα γραφεία διοίκησης. Η βιβλιοθήκη παραμένει οπτικά και λειτουργικά ανοικτή προς το foyer, ενισχύοντας τον δημόσιο χαρακτήρα του χώρου. Η αίθουσα διαλέξεων αναπτύσσεται σε άμεση εγγύτητα. Πρόκειται για έναν ευέλικτο και πολυμορφικό χώρο, ικανό να προσαρμόζεται σε διαφορετικά σενάρια χρήσης, ο οποίος δύναται να ανοίγει είτε προς τον υπαίθριο χώρο είτε προς τον εφαπτόμενο ημιυπαίθριο στεγασμένο χώρο.
Ο εκθεσιακός χώρος αναπτύσσεται νότια του cluster εισόδου. Το δομικό σύστημα του κτιρίου οριοθετεί οργανικά έναν ευέλικτο χώρο, ικανό να υποστηρίξει διαφορετικά μουσειολογικά σενάρια, εντός του οποίου η θέα προς το περιβάλλον τοπίο συνδιαλέγεται άμεσα με τα εκθέματα. Η αίθουσα περιβαλλοντικής εκπαίδευσης χωροθετείται στο νότιο άκρο του κτιριακού συγκροτήματος και σχεδιάζεται ως ένας διαδραστικός και ευμετάβλητος χώρος μάθησης. Ο χώρος ανοίγεται προς έναν δεύτερο, εφαπτόμενο ημιυπαίθριο στεγασμένο χώρο, επιτρέποντας την ανάπτυξη εναλλακτικών σεναρίων εκπαιδευτικών και βιωματικών δραστηριοτήτων.
Ο βιοκλιματικός σχεδιασμός ενσωματώνει, πέρα από τη θερμική μάζα του δομικού συστήματος του κτιρίου, ηλιακές καμινάδες ενταγμένες στους συμπαγείς όγκους του κτιρίου, οι οποίες λειτουργούν σε συνέργεια με τα ανοιγόμενα μέρη της πρόσοψης για τον φυσικό δροσισμό των χώρων. Ένα σύστημα κατακόρυφων roller, καθώς και εσωτερικά παραπετάσματα, επιτρέπουν τον έλεγχο του φυσικού φωτισμού, καθώς και την προστασία των εσωτερικών χώρων κατά τους θερινούς μήνες. Συμπληρωματικές μικρής κλίμακας κατασκευές (πτηνοπαρατηρητήριο με διάφανη μεταλλική δομή), ένα στέγαστρο για τη φιλοξενία υπαίθριων εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων και υπαίθριος φωτισμός χαμηλής έντασης ολοκληρώνουν μια συνολικά ήπια, οικολογικά υπεύθυνη και κατασκευαστικά συνεκτική παρέμβαση, που αναδεικνύει το τοπίο των Αλυκών και ενισχύει τον εκπαιδευτικό του ρόλο.
