Αρχιτεκτονική Μελέτη: ABAVE Spatial Practice (Άντρεα Βέρνη και André Backlund)
Υποστήριξη Μελέτης: Federico Bortot
Αρχιτεκτονικές Απεικονίσεις: nomaed
ΣΥΓΚΡΟΤΗΜΕΝΗ ΠΟΛΥΦΩΝΙΑ
Ένα χωρικό σύστημα ρύθμισης της διαφορετικότητας
χωροθέτηση
Το Κέντρο Ημέρας χωροθετείται σε υφιστάμενο πυρήνα κοινωνικής μέριμνας στον Στρόβολο, όπου αναπτύσσεται δίκτυο συναφών δομών φροντίδας και υποστήριξης.
Σε ευρύτερη κλίμακα, η πρόταση εντάσσεται σε ένα εκτεταμένο δίκτυο πρασίνου, επιτρέποντας στους υπαίθριους χώρους να αποτελέσουν συνέχεια ενός οικολογικού και θεραπευτικού πλαισίου. Παράλληλα, η γειτνίαση με την οδό 28ης Οκτωβρίου, κύριο οδικό άξονα της περιοχής, καθιστά τη διαχείριση των εξωτερικών ερεθισμάτων βασική σχεδιαστική πρόκληση. Σε μικρή απόσταση, το γειτονικό περιβόλι προσφέρει τη δυνατότητα ένταξης της φύσης στην καθημερινή ρουτίνα και στις θεραπευτικές δραστηριότητες των χρηστών.
Η θέση του οικοπέδου, ανάμεσα στην κύρια αρτηρία και έναν δευτερεύοντα, πιο ήσυχο δρόμο, επιτρέπει τον σαφή διαχωρισμό των προσβάσεων, διασφαλίζοντας διακριτές κινήσεις για το προσωπικό, τους επισκέπτες και την τροφοδοσία. Οι όψεις και η στέγη επενδύονται ενιαία με ένα κυματοειδές μεταλλικό κέλυφος (corrugated metal). Η απαλή πράσινη απόχρωσή του προσδίδει μια ήρεμη και αναγνωρίσιμη ταυτότητα στο κτήριο, το οποίο γίνεται αντιληπτό ως ένα συνεκτικό σύνολο μέσα στο περιβάλλον του.
προγραμματικές ενότητες ως ογκοπλασία
Η πρόταση συγκροτείται ως ένα ελεγχόμενο αισθητηριακό περιβάλλον για άτομα στο σοβαρότερο φάσμα του αυτισμού. Χωρική οργάνωση, υλικότητα και περιβαλλοντικοί χειρισμοί συμπλέκονται σε έναν υποστηρικτικό μηχανισμό ρύθμισης της βιωματικής εμπειρίας.
Το πρόγραμμα αρθρώνεται σε πέντε διακριτές ενότητες (clusters) διαβαθμισμένου ερεθίσματος. Η μετάβαση μεταξύ τους οργανώνεται μέσω στεγασμένων ημιυπαίθριων κινήσεων, που εξασφαλίζουν τη σταδιακή προσαρμογή του χρήστη και τον πλήρη διαχωρισμό των λειτουργιών για την αποφυγή οπτικοακουστικών παρεμβολών.
Η διάταξη των ενοτήτων αυτών ορίζει έναν κεντρικό εσωτερικό κήπο / αυλή, που λειτουργεί ως αισθητηριακά ουδέτερη ζώνη. Αυτός ο προστατευμένος πυρήνας αποτελεί τον χώρο αισθητηριακής επαναφοράς, διευκολύνοντας τη μετάβαση από και προς τις επιμέρους ενότητες.
χωρική οργάνωση
Οι χώροι οργανώνονται γύρω από μια κεντρική αυλή και συνδέονται μέσω στεγασμένων ημιυπαίθριων κινήσεων, αποφεύγοντας τον εσωτερικό συνωστισμό και ενισχύοντας τη συνεχή επαφή με το εξωτερικό περιβάλλον.
Η διαβάθμιση των κτιριακών ενοτήτων (clusters), από χαμηλού έως υψηλού ερεθίσματος, δημιουργεί μια αναγνώσιμη και προβλέψιμη δομή. Κάθε ενότητα διαθέτει μια σαφή ζώνη μετάβασης και ευρύχωρους εσωτερικούς χώρους, ειδικά σχεδιασμένους για τις ανάγκες ατόμων στο σοβαρότερο φάσμα του αυτισμού.
Οι χώροι προσωπικού και η κύρια είσοδος παραμένουν αυτόνομοι για τη μείωση της όχλησης, διατηρώντας παράλληλα την απαραίτητη οπτική εποπτεία. Τέλος, η χρήση καμπύλων στις γωνίες ελαχιστοποιεί τον κίνδυνο τραυματισμού και υποστηρίζει μια πιο ρέουσα και φυσική κίνηση στον χώρο.
μείωση αισθητηριακών ερεθισμάτων
Ο γραμμικός όγκος των χώρων προσωπικού τοποθετείται κατά μήκος του κεντρικού δρόμου, λειτουργώντας ως ηχητικό φίλτρο. Παράλληλα, η ανεξαρτησία των κτιριακών ενοτήτων αποτρέπει τις ακουστικές παρεμβολές, διαμορφώνοντας ένα ελεγχόμενο αισθητηριακό περιβάλλον.
Τα ψηλά ανοίγματα περιορίζουν την υπερδιέγερση, επιτρέποντας τον σταθερό φυσικό φωτισμό και αποτρέποντας την άμεση οπτική επαφή με εξωτερικές ενοχλήσεις.
κήπος
Στο κέντρο της σύνθεσης, o εσωτερικός κήπος διαμορφώνεται ως ένα ήρεμο καταφύγιο, όπου τα δέντρα εξασφαλίζουν σκίαση και ρυθμίζουν το μικροκλίμα. Οι ήπιες υψομετρικές διαβαθμίσεις διαχωρίζουν διακριτά τις ζώνες κυκλοφορίας από τους χώρους δραστηριοτήτων, διατηρώντας παράλληλα την οπτική συνέχεια του συνόλου.
Οι όψεις των κτιριακών όγκων επενδύονται με ουδέτερο επίχρισμα, ενισχύοντας την οπτική ηρεμία και την αναγνωσιμότητα του συνόλου. Κάθε όγκος διαφοροποιείται μέσω χρωματικής κωδικοποίησης που λειτουργεί ως εργαλείο προσανατολισμού. Αντίθετα, οι χώροι του προσωπικού υιοθετούν μια εξωστρεφή αρχιτεκτονική γλώσσα, όπου ο συνδυασμός U-channel και διάφανων υαλοπινάκων εξασφαλίζει την απαραίτητη οπτική εποπτεία.
Ο εσωτερικός κήπος διαμορφώνεται ως αρωματικός κήπος με βότανα, θάμνους και δέντρα, προσφέροντας κοινόχρηστους χώρους και θύλακες αποσυμπίεσης. Αντίστοιχα, ο εξωτερικός διαθέτει περιοχές άθλησης και αναψυχής που προάγουν τη δραστηριότητα και τη συμμετοχή, με τη φύτευση στο σύνολό της να βασίζεται σε ιθαγενή και ξηροθερμικά είδη.
αυλή ως μικροκλίμα
Η οργάνωση γύρω από την αυλή /κήπο, μια παραδοσιακή αρχιτεκτονική τυπολογία προσαρμοσμένη στο κλίμα της περιοχής, εξασφαλίζει διαμπερή αερισμό και μειώνει την ανάγκη για μηχανική ψύξη. Τα δέντρα προσφέρουν σκίαση και ενισχύουν τον μικροκλιματικό δροσισμό, ενώ το αεριζόμενο διάκενο της όψης συμβάλλει στη φυσική ψύξη του κελύφους.
υλικότητα εσωτερικών χώρων
Η παλέτα των υλικών εστιάζει στην αισθητηριακή ηρεμία. Το ανοιχτόχρωμο κόντρα πλακέ (plywood), τα μαλακά δάπεδα (vinyl) και οι ακουστικές επενδύσεις φυσικής υφής (wood wool ceilings), διαμορφώνουν ένα περιβάλλον ζεστό, με ήπιες επιφάνειες και απόλυτα ελεγχόμενη ακουστική. Το χρώμα χρησιμοποιείται περιορισμένα, ενισχύοντας την οπτική καθαρότητα.
θύλακες
Θύλακες (niches) αποσυμπίεσης και αυτοσυγκέντρωσης εντάσσονται στρατηγικά στην πρόταση. Ο σχεδιασμός τους προβλέπει επαρκή χώρο για την άνετη παραμονή του χρήστη μαζί με έναν συνοδό /φροντιστή, όπου αυτό απαιτείται.
χωρική συγκρότηση
Κάθε κτιριακή ενότητα (cluster) διαχωρίζεται από την ημιυπαίθρια κυκλοφορία μέσω ενός σαφούς ορίου μετάβασης.
Η μετάβαση αυτή εκφράζεται μέσω της διάταξης των όγκων, τη σχέση με τον κήπο και τη χρήση χρωματικών κωδίκων που διευκολύνουν τον προσανατολισμό.
λογότυπο
Το λογότυπο, ως μετεξέλιξη της αρχιτεκτονικής κάτοψης, εκφράζει τη νευροδιαφορετικότητα μέσα από μια διάταξη σε σχήμα βεντάλιας. Το σύμβολο δεσπόζει στη σημαία, πάνω από τις κορυφές των δέντρων.
επέκταση
Η δυνατότητα μιας καθ’ ύψος επέκτασης πάνω από τη γραμμική πτέρυγα του προσωπικού επιτρέπει την αύξηση της χωρητικότητας, με την πρόσβαση να εξασφαλίζεται μέσω ανελκυστήρα.
Η οργάνωση της αυλής παραμένει σαφής, ενώ καθίσταται δυνατή η απρόσκοπτη λειτουργία του κτιρίου κατά τη διάρκεια της κατασκευής. Η καθαρή γεωμετρία του γραμμικού όγκου λειτουργεί ως ένα ευέλικτο πλαίσιο, ικανό να προσαρμόζεται σε μελλοντικές χρήσεις και προγραμματικές αλλαγές.
συγκροτημένη πολυφωνία
Η Συγκροτημένη Πολυφωνία αποτελεί ένα συνεκτικό και ελεγχόμενο χωρικό σύστημα αισθητηριακής ρύθμισης, όπου η σαφής διάκριση των πέντε κτιριακών ενοτήτων (clusters), οι σταδιακές μεταβάσεις και ο κεντρικός εσωτερικός κήπος συνθέτουν ένα ενιαίο υποστηρικτικό πλαίσιο. Η οργάνωση αυτή επιτρέπει τη συνεχή προσαρμογή μεταξύ χωρικών ενοτήτων με διαφορετικά επίπεδα ερεθισμάτων, μέσα από προστατευμένες κινήσεις, ενδιάμεσους χώρους και ελεγχόμενες οπτικο-ακουστικές συνθήκες.
Χώροι αποσυμπίεσης και αυτοσυγκέντρωσης εντάσσονται στρατηγικά στη σύνθεση, προσφέροντας άμεση πρόσβαση σε περιβάλλοντα ηρεμίας, τόσο στο εσωτερικό όσο και στον υπαίθριο χώρο. Συνολικά, οι στρατηγικές αυτές διαμορφώνουν ένα συνεκτικό πλαίσιο που ενισχύει την αυτονομία, περιορίζει την αισθητηριακή υπερφόρτωση και επιτρέπει την καθιέρωση μιας προβλέψιμης καθημερινής ρουτίνας.
