Ομάδα μελέτης: Νικολέττα Μιχαήλ και Στυλιανή Μιχαήλ
Η προτεινόμενη ανάπτυξη προσεγγίζει την προσιτή κατοικία ως ένα ολοκληρωμένο περιβάλλον συλλογικής διαβίωσης, όπου η ποιότητα του κοινόχρηστου χώρου αποτελεί το βασικό στοιχείο οργάνωσης της καθημερινής ζωής. Η αρχιτεκτονική σύνθεση δεν αντιμετωπίζει την κατοικία ως ένα σύνολο ανεξάρτητων διαμερισμάτων, αλλά ως μια κοινότητα που αναπτύσσεται γύρω από έναν κοινό πυρήνα, ενισχύοντας την κοινωνική αλληλεπίδραση, την αίσθηση του ανήκειν και τη δημιουργία ενός σύγχρονου τρόπου κατοίκησης.
Η μορφή του οικοπέδου αποτέλεσε το σημείο εκκίνησης της σύνθεσης. Ένας αρχικός ενιαίος κτιριακός όγκος αναπτύσσεται κατά μήκος των ορίων του τεμαχίου, ορίζοντας έναν προστατευμένο εσωτερικό χώρο. Μέσα από τη σταδιακή διάσπασή του δημιουργούνται επιμέρους κτιριακές ενότητες, οι οποίες μειώνουν την αντιληπτή κλίμακα του συγκροτήματος, επιτρέπουν τη διείσδυση φυσικού φωτισμού και αερισμού και οργανώνουν μία σαφή μετάβαση από τον δημόσιο στον συλλογικό και τελικά στον ιδιωτικό χώρο. Η σύνθεση ακολουθεί τη γεωμετρία του οικοπέδου, μετατρέποντας τους περιορισμούς του σε συνθετικό εργαλείο και διαμορφώνοντας μία αναγνωρίσιμη και λειτουργική οικιστική ταυτότητα.
Στο επίκεντρο της πρότασης διαμορφώνεται μία εσωτερική αυλή, η οποία αποτελεί την καρδιά του συγκροτήματος και τον κύριο χώρο έκφρασης της συλλογικής ζωής. Η αυλή παραμένει αποκλειστικά χώρος πεζών, καθώς η στάθμευση οργανώνεται περιμετρικά του οικοπέδου, εξασφαλίζοντας τον πλήρη διαχωρισμό της κυκλοφορίας πεζών και οχημάτων. Η επιλογή αυτή δημιουργεί ένα ασφαλές και ήρεμο περιβάλλον, όπου το περπάτημα, το παιχνίδι, η στάση και η κοινωνική συνάντηση αποτελούν τις κυρίαρχες δραστηριότητες. Το αμφιθεατρικό καθιστικό, τοποθετημένο κοντά στην κύρια είσοδο, λειτουργεί ως χώρος καθημερινής συνάντησης αλλά και ως υποδομή φιλοξενίας μικρής κλίμακας πολιτιστικών, εκπαιδευτικών και κοινωνικών δράσεων, επιτρέποντας στο συγκρότημα να αποκτήσει ενεργό σχέση με την ευρύτερη γειτονιά.
Κεντρική αρχή της σύνθεσης αποτελεί το συνεχές δίκτυο των κοινόχρηστων διαδρόμων που αναπτύσσεται περιμετρικά της αυλής σε κάθε επίπεδο. Όλες οι κατοικίες αποκτούν την κύρια είσοδό τους μέσω αυτών των διαδρομών, οι οποίες διατηρούν συνεχή οπτική σχέση με τον κοινόχρηστο χώρο. Οι διάδρομοι δεν λειτουργούν αποκλειστικά ως χώροι κυκλοφορίας, αλλά ως υπερυψωμένοι χώροι συνάντησης και καθημερινής κοινωνικής επαφής, μετατρέποντας την απλή μετακίνηση σε εμπειρία συλλογικής κατοίκησης. Παράλληλα, οι κατοικίες οργανώνονται με κατοπτρική διάταξη των ίδιων τυπολογιών, δημιουργώντας εναλλαγές στη θέση των ιδιωτικών υπαίθριων χώρων. Η επιλογή αυτή προσδίδει ποικιλία στις όψεις, αποφεύγει τη μονοτονία της επανάληψης και ενισχύει τη δυναμική έκφραση του συγκροτήματος, χωρίς να μεταβάλλεται η λειτουργική οργάνωση των κατοικιών.
Η κατακόρυφη κυκλοφορία εξυπηρετείται από ένα ολοκληρωμένο δίκτυο κλιμακοστασίων και ανελκυστήρων, το οποίο εξασφαλίζει εύκολη και ισότιμη πρόσβαση σε όλες τις κατοικίες. Παράλληλα, μία κεντρική σπειροειδής κλίμακα αποτελεί το κυρίαρχο αρχιτεκτονικό στοιχείο της πρότασης και το βασικό σημείο αναφοράς του συγκροτήματος προς τον δημόσιο δρόμο. Η θέση της στο κύριο μέτωπο του έργου σηματοδοτεί την είσοδο και προσδίδει στο συγκρότημα μια ισχυρή και αναγνωρίσιμη ταυτότητα. Περισσότερο από έναν πυρήνα κατακόρυφης κυκλοφορίας, λειτουργεί ως στοιχείο προσανατολισμού, μετάβασης και κοινωνικής συνάντησης, εκφράζοντας τον εξωστρεφή χαρακτήρα της ανάπτυξης.
Ο πυρήνας της σπειροειδούς κλίμακας περιβάλλεται από ένα διάτρητο μεταλλικό περίβλημα, το οποίο λειτουργεί ως βιοκλιματικό φίλτρο μεταξύ εσωτερικού και εξωτερικού χώρου. Η διαπερατότητά του επιτρέπει τον φυσικό αερισμό και τον φυσικό φωτισμό των κοινόχρηστων χώρων, προσφέρει σκίαση κατά τους θερινούς μήνες και υποστηρίζει την ανάπτυξη αναρριχώμενης φύτευσης. Το στοιχείο αυτό συμβάλλει ουσιαστικά στη βελτίωση του μικροκλίματος, στη μείωση της θερμικής επιβάρυνσης και στη δημιουργία ενός ζωντανού αρχιτεκτονικού κελύφους που μεταβάλλεται με την πάροδο του χρόνου.
Η φύτευση αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της αρχιτεκτονικής σύνθεσης και όχι μία απλή συμπληρωματική διαμόρφωση του περιβάλλοντος χώρου. Δέντρα, θάμνοι και αναρριχώμενα φυτά οργανώνουν τις υπαίθριες διαδρομές, δημιουργούν φυσική σκίαση, βελτιώνουν το μικροκλίμα και ενισχύουν τη βιοποικιλότητα. Η συνεχής παρουσία του πρασίνου μετατρέπει την εσωτερική αυλή σε έναν συλλογικό κήπο, όπου η φύση ενσωματώνεται στην καθημερινότητα των κατοίκων και λειτουργεί ως αναπόσπαστο στοιχείο της εμπειρίας κατοίκησης.
Η αρχιτεκτονική πρόταση αναπτύσσει δύο συμπληρωματικές ταυτότητες. Προς την πόλη συγκροτεί ένα σαφές και αναγνωρίσιμο αστικό μέτωπο, με τη σπειροειδή κλίμακα και το μεταλλικό περίβλημά της να αποτελούν το χαρακτηριστικό στοιχείο της σύνθεσης. Προς το εσωτερικό, αντίθετα, αναπτύσσεται ένας προστατευμένος κόσμος πρασίνου, κοινόχρηστων διαδρομών και συλλογικών δραστηριοτήτων, όπου η αρχιτεκτονική λειτουργεί ως υπόβαθρο της καθημερινής ζωής και όχι ως αυτοσκοπός.
Η πρόταση φιλοδοξεί να αποδείξει ότι η ποιοτική προσιτή κατοικία δεν καθορίζεται αποκλειστικά από τον αριθμό των κατοικιών ή την οικονομία της κατασκευής, αλλά από την ποιότητα των σχέσεων που μπορεί να δημιουργήσει. Μέσα από την ισορροπία μεταξύ συλλογικού και ιδιωτικού χώρου, την ενεργή ενσωμάτωση του φυσικού τοπίου, τον σαφή διαχωρισμό πεζών και οχημάτων και τη διαμόρφωση ενός δικτύου κοινόχρηστων χώρων που ενθαρρύνουν την καθημερινή συνάντηση, δημιουργείται ένα οικιστικό σύνολο που υπερβαίνει την έννοια της συμβατικής πολυκατοικίας και προτείνει ένα βιώσιμο, ανθρώπινο και διαχρονικό μοντέλο κατοίκησης.
