Μιχάλης Ψαράς, Ίρις Μιλτιάδους, Μαρίνα Πασιά, Ανδρέας Νικολάου, Δέσποινα Γαλατάκη
ΕΙΣΑΓΩΓΗ
Η στεγαστική κρίση κάνει την προσφορά προσιτής και ποιοτικής κατοικίας επιτακτική αναγκαιότητα. Η στέγαση, σαν κοινωνικό αγαθό, πρέπει να προσαρμόζεται στις κοινωνικές συνθήκες και ανάγκες. Η πρότασή μας παρουσιάζει ένα μοντέλο κατοικίας το οποίο ανταποκρίνεται, μέσω ενός ευέλικτου σχεδιαστικού σχήματος, σε μια πολλαπλότητα υποκειμένων και καταστάσεων.
ΤΟ ΣΚΕΠΤΙΚΟ
Η πρόταση αντλεί από το γενότυπο ενός συν-οικισμού και τις εγκαθιδρυμένες ποιότητες μικρό-κοινότητας. Χαρακτηρίζεται από το αίσθημα της γειτονίας και του ανήκειν, διατηρεί την μικροκλίμακα και ιδιοτυπία της ιδιοκατοίκησης, και αγκαλιάζει τον ανοικτό συλλογικό χώρο, ως χώρο συναναστροφής και ανταλλαγής. Με το σκεπτικό αυτό ως βασικό γνώμονα συνθετικού σχεδιασμού, η πρόταση οργανώνεται στο τεμάχιο, αφενός προσαρμοσμένη στην έντονη τοπογραφία σε μια αμφιθεατρική διάταξη, αφετέρου δε με τρόπο που να δημιουργεί συμπλέγματα πολυκατοίκησης, περιβαλλόμενα από υπαίθριο χώρο και μονοπάτια κίνησης σε όλη την έκτασή της.
Ομαδοποιεί τους χώρους στάθμευσης με καταμερισμό ανά συγκρότημα πολυκατοίκησης, κρατώντας τους σε ουδέτερες ζώνες, όσο το δυνατόν πιο απομακρυσμένους από εστίες ανθρώπινης δραστηριότητας. Η χειρονομία, συγκοινωνιολογικής διασύνδεσης της προτεινόμενης ρυμοτομίας και του υφιστάμενου δρόμου δια μέσω του τεμαχίου ανάπτυξης και η χωροθέτηση των χώρων στάθμευσης στις παρειές της εν λόγω λωρίδας, ελευθερώνει το υπόλοιπο τεμάχιο, με τρόπο που να επιδέχεται στο μέγιστο δυνατό μια ενιαία ογκοπλαστική και τοπογραφική μεταχείριση.
ΒΑΣΙΚΟΙ ΣΥΝΘΕΤΙΚΟΙ ΑΞΟΝΕΣ
Ευέλικτη δομή (προσαρμοστικότητα, επεκτασιμότητα): Αναγνωρίζοντας ότι η κατοίκηση δεν είναι στατικό φαινόμενο, και ότι οι σύγχρονες ανάγκες προϋποθέτουν εναλλαξιμότητα στον τρόπο ζωής αναλόγως των αναγκών που προκύπτουν, η πρόταση επιχειρεί να ανατρέψει τη συμβατική τυπολογία του τυποποιημένου διαμερίσματος ενός ή δύο υπνοδωματίων. Δεν υπάρχουν χώροι κίνησης στο εσωτερικό των διαμερισμάτων, με τη μορφή ενός συμβατικού διαδρόμου, έτσι ώστε να αξιοποιηθεί το εμβαδό τους στο μέγιστο.
Κάθε συγκρότημα πολυκατοίκησης αποτελείται από αριθμό διαφορετικών τυπολογιών οι οποίες είναι παράγωγα μιας βασικής διάταξης που εκτείνεται πάντα με δεδομένη την θέση της υγρής υποδομής (wet box) ως σταθερό πυρήνα κάθε διαμερίσματος, και συγκεκριμένα τη θέση του χώρου υγιεινής και της κουζίνας. Με αυτό τον τρόπο, δημιουργούνται πέντε διαφορετικές τυπολογίες (Τ+1, Τ+2, Τ+2.5, Τ+3, Τ+4), διαφόρων μεγεθών, με τους αριθμούς να υποδηλώνουν το εν δυνάμει μέγεθός τους σε σχέση με τον αριθμό δωματίων διημέρευσης που προσφέρονται σε κάθε τύπο πέραν των υποδομών κουζίνας και χώρου υγιεινής.
Η εν λόγω προσαρμοστικότητα καθίσταται εφικτή με την ύπαρξη μιας ευέλικτης (υπό κατασκευαστικούς όρους) δομής, αποτελούμενη από οριζόντιους τοίχους από τσιμεντότουβλα (CMU) ως μόνιμα στοιχεία και κάθετα διαχωριστικά από ξηρά δόμηση (γυψοσανίδα), που ανά περίπτωση μπορούν να μεταβληθούν για να προσαρμοστεί η μονάδα στις ανάγκες των εκάστοτε ενοίκων της. Η σταθερή επίπλωση που προτείνεται προσφέρει αποθηκευτικό χώρο και μπορεί να υποστηρίξει μια πολλαπλότητα πιθανών χρήσεων, διατηρώντας τον ευέλικτο χαρακτήρα των δωματίων διημέρευσης, τα οποία σκόπιμα δεν κατηγοριοποιούνται σε υπνοδωμάτια και καθιστικά.
Κοινωνική συμπερίληψη (διαγενεακότητα,προσβασιμότητα, ισοτιμία): Η ποικιλομορφία των τυπολογιών επιτρέπει σε διαφορετικά προφίλ ενοίκων να διαμείνουν, ενοικιάζοντας διαφορετικού τύπου οικιστική μονάδα σε περίπτωση διεύρυνσης της οικογένειας ή όποιας άλλης αλλαγής στην κοινωνική τους κατάσταση. Ο κάτοικος δεν απομακρύνεται από το σύμπλεγμα αλλά μετακινείται στην κατάλληλη μονάδα διατηρώντας την αναπτυχθείσα κοινωνική συνοχή και ενισχύοντας το διαγενεακό σύστημα υποστήριξης. Η λογική της συμπερίληψης, δεν περιορίζεται μόνο στις τυπολογίες, αλλά εκτείνεται και σε όλες τις εκφάνσεις χρήσης του δημόσιου χώρου, μέσα από το σχεδιασμό της προσβασιμότητας στο τεμάχιο.
Η ανάπτυξη διατρέχεται από δύο κύριες πορείες: την άμεση, πιο σύντομη κάθετη κίνηση που συνδέει οργανικά όλα τα συγκροτήματα πολυκατοίκησης δια μέσου του ανοικτού χώρου με μικρής κλίμακας κλιμακοστάσια, και η περιπατητική, μακρύτερη διαδρομή που ενώνει τα επιμέρους πλατώματα της τοπογραφίας με μια ομαλή, επικλινή πορεία δια μέσου κοινόχρηστων χώρων και φύτευσης. Η δεύτερη λωρίδα μετάβασης επιτρέπει και την ασφαλή κινητικότητα των ΑμεΑ σε όλους τους χώρους του τεμαχίου και στις οικιστικές μονάδες. Ισότιμη μεταχείριση όλων των ενοίκων υφίσταται και σε σχέση με την παροχή συλλογικού χώρου, ελεύθερων πράσινων χώρων, αλλά και την πρόσβαση στις ανεξάρτητες αποθήκες και τους χώρους στάθμευσης.
Το κατώφλι (threshold) ως χώρος συνεύρεσης και οικειοποίησης: Κάθε μονάδα, διαθέτει καλυμμένους εξώστες πέραν του 15% του κλειστού της χώρου. Οι ημι-υπαίθριοι αυτοί χώροι σχεδιάζονται και στις δύο όψεις των τυπολογιών, και ως εκ τούτου, μέρος τους αποτελεί προέκταση του διαδρόμου κίνησης που οδηγεί στις εισόδους των μονάδων. Η κλίμακα αυτής της επιφάνειας, πλάτους 1.70μ. και μήκους ανάλογο της εκάστοτε τυπολογίας δρα σαν ευρύτερο κατώφλι εισόδου, ανήκοντας χωρικά εξίσου στην ιδιωτική μονάδα και στον κοινόχρηστο διάδρομο.
Η αμφισημία αυτού του χώρου, αποτελεί τόσο ενεργοποιητή κοινωνικής συναναστροφής και διαλόγου μεταξύ των ενοίκων, όσο και ειδικό χώρο οικειοποίησης του εσωτερικού της κατοικίας προς το εξωτερικό. Αποτελεί κατ’ ουσία μέρος ενός χώρου μετάβασης όπου δημιουργούνται δυνατότητες κοινής χρήσης, αμφισβητώντας τον αυστηρό διαχωρισμό και προάγοντας την διεπαφή των ενοίκων και την ενδυνάμωση του κοινοτικού δεσμού της ανάπτυξης στο σύνολό της.
ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ
Κατασκευαστικά όλες οι μονάδες πολυκατοίκησης δομούνται σε ανοίγματα διπλού καννάβου διαστάσεων 3.40 με 4.40 μέτρων, με μεταλλικό φέροντα οργανισμό χαλύβδινων διατομών IPE (δοκοί) και HEΒ (κολώνες) ο οποίος πληρείται οριζόντια (εξωτερικό κέλυφος, και ενδιάμεση σειρά καννάβου) με τοιχοποιία αποτελούμενη από CMU με θερμοπρόσοψη. Οι κάθετες δομικές σειρές κτίζονται με ξηρά δόμηση με ενσωματωμένο πετροβάμβακα στη βάση της προσαρμοστικότητας και ευελιξίας. Η τυποποίηση της κατασκευής και επιλογή των εν λόγω υλικών, περιορίζουν το κόστος, και συνεισφέρουν στην ταχύτητα ανέγερσης της προσιτής στέγης χωρίς να αφαιρούν την ποικιλία αρθρωσιμότητας διαφορετικών τυπολογιών και συνεπώς την ύπαρξη χωρικών ποιοτήτων. Οι εξώστες και καλυμμένες βεράντες είναι προεκτάσεις της κύριας δομής ενώ το κύριο και δευτερεύον κλιμακοστάσιο αποτελούν επίσης μεταλλικές κατασκευές.
